Michael Light
100 SŁOŃC
I piętro galerii, 06.11.09 - 31.12.09
Fotografie prezentowane podczas tej wystawy ukazują amerykańskie naziemne próby jądrowe, które trwały od 16 lipca 1945 roku do 4 października 1962 roku. W tamtym czasie, Stany Zjednoczone przeprowadziły nad oceanem oraz w atmosferze 216 wybuchów jądrowych, a Związek Radziecki 217. Po podpisaniu przez oba mocarstwa 5 sierpnia 1963 roku Traktatu o ograniczeniu prób z bronią jądrową, testy w atmosferze, nad oceanem i w przestrzeni kosmicznej ustały. Dlatego też, oba kraje zaczęły przeprowadzać intensywne podziemne próby jądrowe.
Stany Zjednoczone przeprowadziły łącznie 1054 próby, które objęły 1148 oddzielnych eksplozji. Ostatnia miała miejsce 23 września 1992 roku. Związek Radziecki przeprowadził w sumie 715 prób obejmujących 969 osobnych wybuchów, aż do ostatniej – 24 listopada 1990 roku. 13 miesięcy później kraj ten przestał istnieć.
Od czasu jej powstania, broń jądrowa była użyta dwukrotnie podczas wojny. 6 sierpnia 1945 roku Stany Zjednoczone zrzuciły bombę o mocy 15 kiloton – siła niszczenia równoważna 15 tys. ton trotylu – na japońskie miasto Hiroszima, ostatecznie zabijając ponad 200 tys. ludzi. Trzy dni później Stany Zjednoczone zniszczyły japońskie miasto Nagasaki bombą o sile 21 kiloton, w wyniku czego śmierć poniosło ponad 60 tys. ludzi. Japonia podpisała akt bezwarunkowej kapitulacji 5 dni później. Wkrótce potem zakończyła się II Wojna Światowa.
Z 216 atmosferycznych testów jądrowych przeprowadzonych przez USA, 106 miało miejsce na Poligonie Nevada, ok. 100 km od Las Vegas. Zasięg szkodliwych opadów promieniotwórczych z tych detonacji objął wschód i północny wschód poligonu, często wykraczając poza granice państwa, a nawet poza Ocean Atlantycki. Tereny te, rozciągające się na wschód i północ od poligonu zlokalizowanego w stanach Nevada i Utah, zostały najdotkliwiej skażone w latach 50. i wczesnych latach 60. ub. wieku, chociaż rząd USA próbował zminimalizować społeczny odbiór niebezpieczeństwa poprzez systematyczną kampanię propagandową i zastraszanie.
Operatorzy kamery i fotografowie wchodzący w skład grupy filmowej The Lookout Mountain stworzyli ogromne ilości dokumentacji każdej z prób jądrowych, uwieczniając je osobiście z odległości zaledwie 6,4 km od miejsca detonacji na Poligonie Nevada oraz zdalnie sterując aparatami i kamerami rozlokowanymi jeszcze bliżej strefy zero. Podczas prób o znacznie szerszym zasięgu prowadzonych na Pacyfiku, kamery obsługiwane przez operatorów, ustawione były w odległości minimum 32 km od miejsca wybuchu. Jedynie niewielki odsetek obszernej dokumentacji prób jądrowych, sporządzonej przez członków grupy The Lookout Mountain oraz przez Wydział Informacji Armii, znajduje się obecnie w ogólnie dostępnych amerykańskich archiwach państwowych. Nie sposób nie zastanawiać się, czego obywatele wciąż nie wiedzą na temat broni jądrowej, nie tylko o tej, która stanowi surrealistyczny relikt socjalistycznej przeszłości, ale przede wszystkim o uzbrojonej jądrowej teraźniejszości, która będzie nam towarzyszyć do końca naszych dni.
Mimo że wyeliminowano widmo globalnych opadów radioaktywnych i być może w pewnym stopniu złagodzono nuklearne larum podnoszone na świecie, przeniesienie testów wyłącznie do podziemia spowodowane podpisaniem w 1963 roku Traktatu o ograniczeniu prób z bronią jądrową wywołało brzemienne konsekwencje: kulturową niewidoczność i utajnienie. Stany Zjednoczone przeprowadziły cztery razy więcej detonacji pod ziemią niż na lądzie. Wybuchy podziemne były niewidoczne i nie było czego fotografować.
Każdemu z 1148 amerykańskich wybuchów jądrowych wojsko USA lub Komisja ds. Energii Atomowej nadawały kryptonim. Były one początkowo oparte na wojskowym alfabecie fonetycznym (Able, Baker, Charlie, itd.), ale wkrótce przyjęto bardziej dowolną i różnorodną terminologię, w celu uniknięcia powtórzeń i nieporozumień. Nazwy prób nigdy nie nawiązywały do charakteru danych testów i rodzajów użytej broni.
Fotografie składające się na cykl „100 Słońc” przedstawiają próby jądrowe USA w momencie lub tuż po detonacji, z których większość odtajniono wkrótce po zakończeniu testów. Rząd Stanów Zjednoczonych zazwyczaj z wyprzedzeniem informował o planowanych testach, a zdjęcia, które nie ujawniały rozmiaru, wagi, ani innych szczegółów broni jądrowej, udostępniono opinii publicznej, niekiedy w celu przekonania swoich obywateli oraz inne państwa o mocy lub innowacyjności danych testów. Większość prezentowanych fotografii zostało wykonanych z odbitek przechowywanych w Narodowych Archiwach Stanów Zjednoczonych, a część pochodzi z Narodowego Laboratorium Los Alamos. Wystawa zawiera reprodukcje oryginalnych fotografii, jak i skany autentycznych negatywów znalezionych w archiwach, które następnie wydrukowano w różnych rozmiarach na potrzeby wystawy. Żadna z fotografii nie została zmodyfikowana względem oryginału.
- Michael Light